نژاد های کبوتر کدامند و نگهداری کبوتر در منزل چه شرایطی دارد ؟

کبوتر، کفتر، کوتر یا کیتر جزو معدود پرندگانی ست که در میان انسان ها از ارزش و محبت عجیبی برخوردار است.

این پرندگان از راسته ی کبوتر سانان بوده که گونه های اهلی و وحشی آن با رنگ ها و ترکیبات متنوع در میان افراد محبوبیت خاصی پیدا نموده اند، به گونه ای که از حیطه ی گفتاری خارج می باشد. اما معروف ترین نژاد آن ها کبوتر چاهی و خانگی بوده که در ادامه ی مقاله به بررسی هر کدام خواهیم پرداخت.

پرورش کفتر در پشت بام

در حقیقت کبوتر خانگی یا همان کفتر خانگی که به نام علمی Columba livia domestica معروف می باشد، از گذشته هایی دور در بین انسان ها زندگی می کرد و به خاطر تغذیه و استراحت گاه خوب نسبت به هم نوع های وحشی خود دارای جثه و هیکلی درشت تر بود. این کبوتران به نام کبوتر باز هم شهرت دارند.

جالب است بدانید کبوتران خانگی را معمولاً آموزش می‌دهند تا خانه صاحبش را مرکز قطب‌ نمای درونی خود قرار دهد یا به زبانی ساده تر، جلد شود. همچنین این غریزه ذاتی بیشتر برای آموزش آن‌ها استفاده می‌شود، انسان ها اساساً نژاد کبوتران اصیل را در ظاهر، جمجمه و میزان وفاداری (جلد بودن) به اولین خانه می‌دانند.

اما سوالی که ذهن بسیاری از افراد را مشغول کرده، این است که چگونه می توان از این پرنده ی مهربان و اهلی مراقبت نمود و نسل آن را گسترش داد ؟

طریقه ی پرورش و نگهداری از کبوتر:

اگر شما دوست دارید این پرنده ی دوست داشتنی را کاملا اهلی کنید، بهتر است چند جفت کبوتر نر و ماده تهیه کرده و از آن ها تولید مثل نمایید، زیرا جوجه هایی که اینگونه به دنیا می آیند از همان ابتدا مکان مورد نظر را به خاطر سپرده و با شما و آشیانه اش به راحتی انس می گیرند.

همچنین شما می توانید از سن 6 تا 9 ماهگی شرایط تولید مثل این پرنده ها را به خوبی فراهم نمایید. زیرا آن ها کاملا به بلوغ جسمی و جنسی رسیده و قابلیت جفت گیری دارند.

البته بهتر است در تغذیه ی جوجه ها زیاده روی نفرمایید، به این علت که اگر جوجه ها سنگین وزن باشند دیرتر بالغ می شوند و خیلی سخت قادر به جفت گیری خواهند شد. قبل از جفت گیری بهتر است مدتی جوجه ها را در کنار هم قرار داده تا آن ها به هم عادت نمایند.

محل های نگهداری از کبوتر در خانه

همچنین به هیچ وجه کبوترهای نر را به تعداد بالا کنار هم قرار ندهید زیرا آن ها فقط یک جفت را برای خود برمی گزینند و ممکن است به نرهای دیگر حمله نمایند.

پس از اینکه کبوتر ماده، نری را برای جفت گیری انتخاب نمود و اعلام آمادگی برای تولید مثل را نمایان کرد، او و سایت ها در تخمدان شروع به رشد کرده و پس از تقریباً 4.5 روز فرایند اوولاسيون انجام گرفته و در عرض زمان اندکی پس از جفتگیری، اسپرم منتقل می گردد.

پس از انجام مراحل گفته شده، حدود 1 الی 2 روز بعد، در حوالی بعد از ظهر اولین تخم و سپس دو روز دیگر در ساعاتی از ظهر، دومین تخم هم گذاشته می شود. البته فراموش نکنید که ماده ها در فاصله ی زمانی 26 تا 45 روز می توانند دوباره تخم گذاری کنند و در بعضی شرایط که نزدیک فصول پاییزی و زمستانی می گردند این رکود زمانی دیرتر هم می شود، اما به طور تقریبی حدود 24 عدد تخم در طول یک سال می گذارند.

شاید برای بسیاری از شما عزیزان این سوال پیش بیاید که چرا فقط دو عدد تخم می گذارند؟

در اصل کبوترها از لحاظ ژنتیکی نسبت به سایر طیور متفاوتند و تا به حال بیشتر از دو عدد تخم نگذاشته اند، کبوتران ماده پس از این که جوجه ها مقداری رشد کردند، دوباره تخم گذاری می کنند. معمولا کبوترهای نر از ظهر تا شب روی تخم ها خوابیده و از آن مراقبت می نمایند، در صورتی که ماده ها باقی شب تا روز را روی تخم ها خوابیده و آن ها را تحت پوشش خود قرار می دهند.

جالب است بدانید تخم کبوتر دارای اندازه ای حدود 20 گرم، طولی به اندازه ی 4 سانتیمتر و عرضی به اندازه ی 2.5 سانتیمتر بوده که حدود 17 تا 18 روز طول می کشد تا جوجه ها به صورت فاصله ای کاملا مجزا از تخم بیرون بیایند.

زمانی که جوجه ها به دنیا می آیند، کبوتر ماده و نر به خوبی از آن مراقبت می نمایند، به زیر پر و بال خود گرفته و به مدت 3 هفته آن ها را تغذیه می نمایند. تغذیه ی اولیه ی آن ها شیرابه بوده که پس از 4 الی 5 روز دیگر همراه با پدر و مادر به صورت عادی تغذیه می کند.

کبوتر و دو تخم گذاشتن

همچنین قابل ذکر است که تشخیص جنسیت جوجه های کبوتر کار آسانی نیست و نیاز به تجربه دارد و با تکرار و تمرین امکان پذیر است، برخی مواقع ممکن است که کبوتر ماده به جوجه اهمیتی نداده یا بمیرد.

در این صورت توصیه می شود شما جوجه را به گونه ای حرفه ای در کنار سایر جوجه های کبوترهای ماده قرار داده تا آن ها به جوجه رسیدگی نمایند. همچنین می توانید از قطره چکان و یا دانه های تخمیر شده برای تغذیه ی جوجه کبوتر استفاده نمایید.

در حقیقت شما می توانید برای راندمان بهتر تخم گذاری شرایط را برای کبوترهای ماده و نر به بهترین حالت ممکن فراهم نمایید، همیشه سعی کنید قفس هایی که بر می گزینید دارای اندازه ی به طول و عرض 30 سانتیمتر به صورت مساوی باشند و داخل این قفس ها جفت ها را دو هفته قبل از جفت گیری قرار دهید تا آن ها به هم انس گرفته و تولید مثل را شروع نمایند.

بهترین دستگاه جوجه کشی برای کبوتر

توجه داشته باشید که استفاده از دستگاه مخصوص و مدرن می تواند کمک شایانی در راندمان جوجه آوری کبوتر داشته باشد، همچنین داشتن تخم های نطفه دار مطلوب و مناسب از نر و ماده های سالم و بی نقص لازمه ی اصلی جوجه کشی ست.

از آنجائیکه کبوترها بین 17 تا 19 روز جوجه کشی می کنند، تاثیرات دمایی و رطوبتی در مرحله ی ستر و هچر از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد که توسط دستگاه جوجه کشی به خوبی قابل تامین است.

معمولا در جوجه کشی مصنوعی کبوتر ها از درجه حرارت کمتر 36.1 الی 36.7 درجه سانتی گراد و رطوبت بیشتری نیازمند است و هر نیم ساعت یک بار سینی مخصوص تخم ها به اندازه ی 90 درجه می چرخد تا تخم ها را از جریان حرارتی و رطوبتی مناسب بهره مند سازد.

دستگاه جوجه کشی کبوتر از ظرفیت های متفاوت 12 تایی گرفته تا 96 تایی که در مواقعی هم بیشتر از این گنجایش طبق نیاز مشتری طراحی و ساخته شده است که هر کدام ویژگی های مخصوص به خود را دارند.

 

نژادهای کبوتر

جالب است بدانید کبوترها به خاطر قدمت چندین ساله ای که دارند در زمان های قدیم توسط پادشاهان مختلفی آموزش و استفاده می شدند، از این رو شامل گونه های مختلف وحشی و اهلی زیادی در بین جمعیت انسان ها می باشند.

همچنین منشاء کبوترهای خانگی بیشتر از گونه های كبوتر چاهي می‌باشد كه در تمام نقاط اروپایی، آسیایی، آفریقای شمالی تا قفقاز پراكنده شده است. شایان ذکر است که کبوترهای اهلی از 3000 هزار سال قبل از میلاد در منطقه خاورمیانه وجود داشته‌ اند و شامل گونه های متفاوتی چون؛ کبوتر آذربایجان، ابلق، چاهی، دم دار، شاهی سفید، کبوتر جاینت هومر، کارنیه، چین دار شرقی، کبوتر نامه رسان، رنت، مونداین، کبوتر مکه، دمنده، یعقوبی و … می باشند که در زیر به بررسی برخی از آن ها خواهیم پرداخت..!!

گونه ی چاهی:

در حقیقت کبوتر چاهی گونه ی بسیار مطلوب پرندگان اهلی می باشند که به خوبی باهم تولید مثل می نمایند، دارای رنگ های متفاوتی می باشند که بیشتر اوقات با تولید مثل خود گونه های دورگه ای زیبا تولید می کنند، دشمنان اصلی آن ها بیشتر پرنده های شکاری چون عقاب،بحری و قرقی، و حیواناتی چون صاریغ‌ها، راکون ها، قوش ها، جغد جیغ‌کش شرقی می باشد.

کبوتر چاهی چیست ؟

گونه ی آذربایجان :

از مهم ترین نژادهای کبوتر در ایران کبوتر‌های آذربایجان می‌باشد که عموما «پا پر» بوده و اکثراً دارای کاکل هستند.

کبوتر ابلق :

پشت کبوتر، دو پر کناری دم و چونه رنگی بوده و باقی قسمت ها سفید رنگ می باشد، معمولا این کبوترها به صورت گونه های هفت رنگ جلوه گری می نمایند.

کبوتر دم دار :

از نظر اندامی، کاکل و پر دقیقا شبیه ابلق می باشد که فقط از نوع رنگ آمیزی باهم فرق دارند.

گونه ی شاهی سفید :

کبوترهایی با رنگ ها و فرم های متفاوت هستند که برخی از آن ها به خاطر وزن مناسب خود، استفاده ی گوشتی دارند. بنیه ای خوب داشته و از قدرت باروری مطلوبی برخوردار می باشد، دو گونه ی شاهی سفید و نقره ای فقط از لحاظ رنگ پرهایشان باهم متفاوت می باشند.

گونه ی جاینت هومر :

بهترین نژاد گوشتی می باشد که وزن کبوتر نر نسبت به ماده بیشتر بوده و پس از تولید مثل در طول سال 8 تا 12 عدد تخم می گذارد، همچنین رنگ سر، دم و دو طرف بال‌ها آبی تیره بوده و باقی اجزای بدن، سفید می باشد که خیلی شبیه نژاد چاهی ست.

گونه کارنیه :

بیشتر در کشورهای بلژیک و شمال فرانسه دیده می شود، دارای دو گونه ی سرخ و سفید است که بیشتر جمعیت متعلق به نژاد سرخ می باشد. جثه ای کوچک تر نسبت به گونه ی شاهی داشته و دارای رنگ آمیزی زیبای شاه بلوطی می باشد.

گونه مونداین :

از کبوتران قدیمی کشور فرانسه می باشد که از نظر ظاهری شبیه مرغ بوده و دارای دو تیره سوئیسی سفید رنگ با سری بدون پر، و همچنین تیره فرانسوی کاکل دار رنگارنگ می باشد.

کبوتر رنت :

از گونه های سنگین وزن بوده که دارای رنگ های متفاوتی از جمله سفید بوده که با سینه ای عمیق و بدنی کشیده قادر است در طول سال 4 تا 6 عدد جوجه دهد که وزن هر کدام به 2 کیلوگرم هم می رسد.

گونه چین شرقی :

بیشتر گونه های آن در مناطق خاورمیانه و مصر می باشد که دارای منقار کوتاه و پهن، چشمانی درشت با پلکی سفید، سینه ی کاکلی نیم دایره ای، پاهای پرکی می باشد که زیباییش را دو چندان نمایان می کند. خیلی سریع با افراد انس می گیرد و از بال های قدرتمند برای پرواز برخوردار می باشد.

کبوتر مکه :

بیشتر در یمن، مکه و مصر دیده می شود، به خاطر آواز خوب و دلنشینش مورد توجه افراد زیادی ست، جثه ای کوچک داشته و تا حدود شبیه کبوتر معمولی می باشد. همچنین پرهایی آویزان و چشمانی درشت از ویژگی های منحصر به فرد این پرنده می باشد.

حال که تا حدودی از گونه های معروف کبوترها سخن نمودیم، بهتر است کمی هم در مورده بیماری هایی که آن ها را درگیر خویش نموده مطالعه نماییم..!!

بیماری های کبوتر

بیماری های مختلف کبوتر خانگی

ﻣﺘﺄسفانه کبوترها در طول زندگی خود با بیماری های مختلفی روبرو شده اند که ما در این مقاله به هشت مورد از شایع ترین آن ها اشاره خواهیم نمود؛

· پاراتیفوئید یا به عبارتی باکتری سالمونلا :

این بیماری به خاطر محیط آلوده و غیر بهداشتی ایجاد می شود و یا ممکن است کبوتر با خوردن خوراکی غیر بهداشتی درگیر این بیماری شود، همچنین ممکن است پرنده ی جدیدی که وارد لانه می شود شامل این ویروس بوده و آن را به کبوترهای دیگر انتقال دهد. برای درمان این بیماری بهتر کبوترهای بیمار را جدا کرده و به مدت 5 روز آن ها را توسط دارو تحت درمان قرار دهید. وقتی پرنده دچار این بیماری می گردد با علائمی چون؛ کاهش وزن، اسهال سبز رنگ، تورم مفاصل پا، لنگیدن و … مواجه می شود.

· نیوکاسل یا پارامیکسو ویروس :

بهتر است قبل از اینکه پرنده به این بیماری مبتلا گردد آن را واکسینه نمایید، مخصوصا کبوترهای جوان تر در سن 4 تا 8 هفتگی و باقی را 4 هفته قبل از تولید مثل واکسینه کنید. این واکسن ها پس از ابتلا شدن کبوتر به این بیماری اصلا اثر نخواهند کرد، شما می توانید از قطره چکان چشمی به میزان یک قطره در چشم کبوتر استفاده کنید و یا به مدت 3 روز قطره در آب بریزید و به خورد کبوتر دهید. همچنین وقتی کبوتر دچار این بیماری می گردد با علائمی چون؛ افت وزن، فضله ی سبز رنگ و اسهال، چرخاندن دائم سر و گردن مواجه خواهد شد.

· خوره یا تریکوموناس :

این بیماری عموما به صورت 90% همانند توده زرد رنگ پنیری در دهان پرنده به وجود می آید، همچنین می تواند به صورت 10% هم به شکل توده های خارجی بیرون زند، در هر سنی می تواند پرنده را آلوده کند و علت ایجاد کننده ی آن هم وجود یک نوع تک یاخته ی تاژکداری می باشد که در غشاء مخاطی گلو یا چینه دان پرنده زندگی می کند. زمانی که پرنده دچار این بیماری می شود با کاهش شدید بی اشتهایی و هضم سنگین مواد غذایی روبرو می گردد. به شما پرورش دهندگان گرامی توصیه می شود از داروهای ریدزول و مترونیدازول برای درمان آن ها استفاده کنید.

· کوکسیدوز :

زمانیکه بستر یا آشیانه ی پرنده آلوده است این بیماری ایجاد می گردد و پرنده با خوردن مواد غذایی از محیط آلوده بیشتر درگیر بیماری خواهد شد. علائم ظاهری شامل مواردی چون؛ اسهال، کاهش وزن، بی حالی، عدم پرواز مناسب، و تشنگی شدید می باشد. برای درمان آن بهتر است از قرص داکوکسین و تریمتوپریم سولفا استفاده گردد.

· کرم ها یا انگل ها :

این انگل ها در محیط کاملا آلوده در گنجه رشد می نمایند و معمولا کبوترها به خاطر خوردن دانه ها آلوده و کرم ها شدت بیماری را در خود افزایش می دهند و با علائمی چون؛ کسالت و کاهش وزن روبرو می گردند. توصیه می شود برای درمان آن ها از داروهای Combi-worm استفاده نمایید.

· کلامیدیاز یا اورنیتوز :

این بیماری بیشتر کبوترهای جوان را درگیر خود می نماید و موجب می شود کبوتر با بی اشتهایی شدید، بی میلی به پرواز، ترشحات بینی، خارش سر و نوک، تورم و قرمزی پلک و چشم، عطسه و .. روبرو گردد. بهتر است برای درمان آن ها از داروهای اسپیرامایسین یا تایلوزین استفاده کنید.

· سندرم ویروس آدنو یا ایکولای :

یکی از مهم ترین بیماری کبوترهاست که بیش از 70% از کبوترهای جوان را درگیر خود می کند، در اصل ویروس آدنو یک نوع باکتری مهاجم است که همراه با سیرکو به کبوتر حمله کرده و او را دچار مشکلات عصبی و عطش شدید، چرخاندن مدام سر و گردن، کاهش اشتها، فضله ی آبکی، استفراغ و .. می نماید. درمان این بیماری کاملا مشخص نشده ولی می توان با استفاده از داروهای داکوکسین به گونه ای خوب آن را پیشگیری نمود.

· کاندیدیاز :

این بیماری بیشتر به خاطر تشخیص نادرست شدت می گیرد، وقتی پرورش دهنده این بیماری را نمی شناسد با تزریق داروهای بی مورد موجب آسیب رسانی به سلامتی باکتری های مفید روده شده و در نهایت با افزایش میکروب های بد(کپک ها و عفونت های قارچی) در چینه دان و روده ی کبوتر موجب تلف شدن او می گردد. برای درمان این بیماری بهتر است از داروهای گلوستین استفاده نمایید.

شرایط خرید کبوترهای مولد

خرید کبوتر مولد مهمترین مسئله ایست که پرورش دهندگان باید توجه خود را به آن معطوف کنند در غیر این صورت تکثیر جوجه کبوتر یکروزه با مشکل مواجه خواهد شد.

در ادامه به نکات مهمی اشاره می کنم که می تواند راهنمای شما برای خرید کبوترهای مولد سالم باشد.

1. چشمان کبوتر باید درخشنده و براق باشد نه اینکه خواب آلود و بی فروغ
2. عکس العمل کبوتر ها را بررسی کنید تا مطمئن باشید که از سلامت جسمی خوبی برخوردارند.کبوترهای مریض هیچ عکس العملی به صداها و اتفاق های دور و برشان ندارند.
3. فضولات آنها را بررسی کنید تا آبکی یا سبز رنگ نباشد چون قطعا نشان دهنده عفونت در بدن آنهاست.
4. اگر به هنگام تنفس صدای خس خس بشنوید مطمئنا دچار مشکلات تنفسی مثل برونشیت یا نیوکاسل هستند.
5. اگر متوجه دانه های ریزی در اطراف چشم یا زیر کتف کبوتر ها دیدید، مطمئن باشید درگیر بیماری آبله هستند.
6. چرخش بی مورد گردن آنها به جهات مختلف نشانه بیماری نیوکاسل است. نیوکاسل نوعی بیماری عصبی است و می تواند به کبوترهای سالم هم منتقل شود.
7. برخی از بیماری ها خود را بروز نمی دهند. پیشنهاد می کنم کبوترهای مولد را وادار به پرواز کنید تا از هوشیاری آنها برای برگشت به محل پرواز مطمئن شوید.
8. از پرنده فروش ها در مورد نژاد کبوتر (پدر و مادر)، تاریخ دقیق واکسن و تغذیه آنها اطلاعات بگیرید.

و نکاتی که باید بعد از خرید کبوترهای مولد رعایت کنید عبارتند از:

9. بعد از خرید کبوترهای مولد آنها را در قفس جداگانه ای به مدت یک الی دو هفته قرنطینه کنید تا اگر مبتلا به بیماری خاصی باشند، نشانه های آنها بروز کند.
10. برای دور نگه داشتن آنها از استرس، حتما بستر پرورشی را از صداهای تنش زا یا حیواناتی مثل سگ و گربه دور کنید.
11. محل نگهداری کبوتر ها باید عاری از هر نوع آلودگی باشد.
12. مراقب تغذیه آنها باشید در غیر این صورت متابولیسم دفاعی بدن آنها تحت تاثیر کمبود مواد غذایی پروتئینی، کلسیم، مواد معدنی، ویتامین و … تحلیل می رود و بیشتر دچار انواع بیماری ها می شوند.

حرف آخر :

کبوترها پرندگان خونگرم و اجتماعی می باشند که در قدیم از آن بیشتر برای پیام رسانی استفاده می شد. افراد بسیاری علاقمند به نگهداری از کبوتر هستند، پس می توانند با مراقبت هایی که در بالا ذکر شد گونه های آن را تا سالیان سال توسعه دهند.