مهمترین بیماریهای مرغ کدامست و علائم و درمان آنها چیست ؟ 

نژادهای بومی به دلیل مقاومت در برابر بیماری های شناخته شده و سازگاری آنها با آب و هوای مختلف در اکثر مناطق پرورش داده میشوند. پوشش گیاهی مناسب و آب و هوای معتدلی در بیشتر استان های ایران شرایط ایده ال برای پرورش مرغان بومی را فراهم نموده است.

از طرفی گوشت و تخم مرغان خانگی علاوه بر رفع نیاز غذایی خانواده های روستایی به زمینه کسب درامد نیز تبدیل شده است.

بیماری هیا رایج در مرغ

در حوزه پرورش مرغ بومی و یا سایر طیور، توجه به سلامت آنها بسیار اهمیت دارد. زیرا طیور بومی به شدت در معرض بیماری های مختلف می باشند. لذا ضروری است که پرورش دهنده نکات بهداشتی را رعایت نموده و با شناخت بیماری های مختلف اقدامات پیشگیرانه را انجام دهد.

در این مقاله از سایت جوجه کشی به برخی از بیماری های مهم مرغ بومی اشاره شده است.

اهمیت شناخت بیماری مرغ بومی

به طور کلی مرغان خانگی و طیور مختلف در برابر بسیاری از بیماری ها آسیب پذیر بوده در صورت درمان نشدن به موقع تلف میشوند. هرچند برخی از بیماری ها با درمان نیز قابل کنترل نبوده و پرنده را از پای درمی آورند.

حتی در برخی از موارد در اثر بیماری، اندام های داخلی همچون سیستم گوارش، سیستم تولید مثل و یا تخم گذاری پرنده به شدت آسیب دیده و یا بافت آن تخریب میشود؛ در این شرایط نیز سرعت رشد پرنده بسیار کند بوده و یا اینکه پرنده استعداد تخم گذاری خود را از دست میدهد.

مهمترین بیماری های شایع بین مرغان بومی

اگر بخواهیم به مهمترین بیماری های رایج در بین گله های پرورش مرغ بومی اشاره کنیم، می بایست بیماری نیوکاسل، گامبورو، آبله، پاستورلوز، کلی باسیلوز،بیماری انگلی، برونشیت عفونی، بیماری eds، آنفولانزای مرغی، بوتولیسم، بیماری برفک و بیماری مارک اشاره کرد.

رعایت نکات بهداشتی در طول دوره پرورش و همچنین ضدعفونی نمودن تجهیزات مورد استفاده همچون دانخوری، آبخوری، دستگاه جوجه کشی، سالن پرورش و دیگر لوزام برای سالم ماندن گله پرورش بسیار مهم می باشد.

معرفی بیماری نیوکاسل:

یکی از بیماری های خطرناک و شایع در بین مرغ های بومی، بیماری نیوکاسل می باشد. این بیماری بیشتر در فصل پاییز و زمستان شایع است؛ زیرا ویروس نیوکاسل در برابر گرمای زیاد و نور شدید آفتاب ضعیف بوده و از بین میرود. بیماری نیوکاسل از جمله بیماری های عفونی در بین طیور می باشد و به شدت مسری است.

بیماری نیوکاسل در مرغ

این بیماری به سرعت می تواند در بین گله پخش شود و پرندگان سالم را بیمار نمایید. بیماری نیوکاسل حتی می تواند تا یک سال در لاشه مرغ زنده باقی بماند. میزان تلفات ناشی از این بیمای بسیار زیاد است و هر چه سریعتر باید پرنده های بیمار قرنطینه و حذف شوند.

علائم بیماری نیوکاسل در مرغ های محلی:

ویروس این بیماری سیستم تنفسی، گوارشی و سیستم عصبی پرنده میزبان را مورد حمله قرار میدهد. حرکات چرخشی ناگهانی پرنده به دور خود، فلج شدن بال ها و پاها، پیچش گردن و سر به عقب و یا زیر شکم، تب و لرز، تورم و عفونت در چشم، اسهال آبکی و سبز، کاهش شدید اشتها، کاهش تخم گذاری، ترشحات بینی و بازماندن منقار از نشانه های ظاهری بیماری نیوکاسل در بین پرنده ها می باشد.

ناگفته نماند که بیماری نیوکاسل می تواند از پرنده به انسان نیز منتقل شود. تب و لرز، بی حالی، سوزش و درد شدید، سرگیجه و بیخوابی از علائم این بیماری در انسان ها می باشد. پروش دهندگان می بایست به هنگام درچار شدن پرنده به بیماری نیوکاسل یه طور جدی نکات بهداشتی را رعایت کنند.

ویروس بیماری نیوکاسل از طریق فضولات پرنده بیمار، از طریق هوا و وسایل آلوده به راحتی به پرندگان و یا انسان ها منتقل میشود. پرندگان وحشی نیز در صورت بیمار شدن به نیوکاسل می توانند بعنوان ناقل این بیماری عمل کنند.

درمان نیوکاسل:

بیماری نیوکاسل نیز همانند بسیاری از بیماری های دیگر در بین طیور توجیه اقتصادی ندارد و معمولا پرنده بیمار به سرعت از گله حذف میشود. بنابراین برای سلامتی گله در برابر بیماری نیوکاسل باید پرنده ها به موقع واکسیناسون شوند و نکات بهداشتی نیز بصورت جدی رعایت شود.

واکسیناسیون جوجه ها در برابر بیماری نیوکاسل باید در سن 30 روزگی انجام شود. ناگفته نماند که واکسیناسیون گله بعد از شیوع بیماری بی فایده می باشد و انجام این کار توصیه نمیشود.

استفاده از ضدعفونی کننده های مختلف در سالن پرورش و ضدعفونی تجهیزات مرغداری از مهمترین اقداماتی می باشند که هر پروش دهنده نباید آنها را نادیده بگیرید.

رعایت این موارد به پیشگیری پرنده ها به بیماری های مختلف و کشنده بسیار کمک می کند.

بیماری افت تولید تخم در مرغان بومی (eds)

این بیماری بیشتر بر سیستم تخمگذاری پرنده ها تأثیر گذار بوده و باعث عفونت سیستم تناسلی آن میگردد.

بیماری-افت تولید-تخم-در-مرغان-بومی

علائم:

کاهش شدید تخم گذاری، تولید تخم با پوسته نازک و یا بدون پوسته از نشانه های این بیماری می باشد. متأسفانه اغلب پرورش دهندگان در تشخیص این بیماری دچار اشتباه شده و عوارض بیماری را ناشی از مدیریت نادرست در تغذیه میدانند. زیرا کمبود کلسیم و نور دریافتی نیز باعث ایجاد تخم بدون پوسته و یا تخم با پوسته نازک می گردد.

راه های انتقال:

بیماری EDS از طریق فضولات پرنده بیمار، وسایل آلوده، تخم آلوده، تماس پرورش دهنده با مرغ بیمار، واکسن های آلوده و حتی از طریق حشرات گزنده نیز منتقل می یابد.

درمان:

حدود 2 الی 4 هفته قبلا از آغاز دوره تخم گذاری (سن 14 الی 18 هفتگی)باید مرغان با واکسن کشته روغنی واکسینه شوند.

بیماری آبله

آبله یکی از بیماری های ویروسی در بین مرغان می باشد که سرعت شیوع آهسته ای دارد. این بیمای به ندرت باعث مرگ و میر طیور میگردد. بیماری آبله در هر سن و موقعیتی می تواند در بین گله ظاهر شود.

علائم:

تشخیص آبله در طیور سریع می باشد و می توان با مشاهده زخم های طیور آن را شناسایی کرد. در اثر این بیماری طیور به هنگام خوردن و یا آشامیدن دچار اختلال شده و مرغان تخم گذار با افت تخم گذاری رو به رو میشوند. زخم های زگیل مانند در پاها و همچنین جوش و تاول در تاج، ریش، گوش، چشم از نشانه های بارز بیماری آبله در بین طیور می باشند.

انتقال:

زخم های کنده شده از پرنده بیمار، پشه ها و حشرات همچون کنه و شپش و غذای آلوده می تواند به راحتی باعث انتقال این بیماری در بین پرندگان شود. به منظور واکسینه کردن طیور در برابر بیماری آبله از واکسن نیز استفاده میشود.

درمان:

برای درمان بیماری آبله و جلوگیری از عفونت ها، از آنتی بیوتیک استفاده میشود و زخم را ضدعفونی می نمایند. با استفاده از بتادین، پماد آنتی بیوتیک و یا تنتورید می توان زخم و تاول پرنده را ضدعفونی نمود.

بیماری گامبور (تورم عفونی بورس)

بیماری گامبور یکی از بیماری های خطرناک در بین طیور میباشد که بعد از 48 ساعت مرگ و میرهای ناشی از این بیماری در بین طیور رخ می دهد. این بیماری در بین جوجه های گوشتی تا 20 درصد و در بین گله های تخم گذار تا 60 درصد می تواند تلفات وارد کند. همچنین بیمار گامبور می تواند در کوتاه مدت تمامی گله را در بر گیرد.

بیماری گامبور پرندگان بومی

علائم:

اسهال سفید آبکی و گچی، ژولیدگی پرها، کم تحرکی، بی اشتهایی، کثیفی پرهای مخرج، کزکردگی و بستن چشم ها، التهاب و خونریزی در مخرج از علائم مهم این بیماری می باشند.

راه های انتقال:

این بیماری از طریق مدفوع پرنده بیمار، حشرات (لاروسوسک) و پرندگان وحشی قابل انتقال است.

درمان:

ویروس بیماری گامبور بسیار مقاوم بوده و حتی در برخی موارد در اثر ضدعفونی نیز از بین نمی رود. این بیماری حتی می تواند تأثیر واکسیناسیون های بعدی را نیز کاهش دهد. در زمان زمان این بیماری باید جیره پروتئین مرغان تغییر یابد. بیماری گامبورو درمان خاصی ندارد و فقط با رعایت بهداشت می توان از شیوع آن در بین گله جلوگیری کرد.

بیماری پاستورلوز (وبای طیور)

وبای طیور از جمله بیماری های عفونی است که در مناطق گرمسیر بسیار شایع می باشد. ویروس این بیماری بیشتر در فصل های پاییز و هوای مرطوب ظاهر میشود. بیماری وبا سرعت شیوع بالایی دارد و می تواند تلفات شدیدی در بین گله ایجاد کند.

بیماری وبا در مرغ

علائم:

علائم این بیماری تا حدودی شبیه به وبای انسانی است. اسهال، مرگ و میر ناگهانی، تورم و کبودی ریش و تاج، افزایش درجه حرارت و استرس دمایی، فلج شدن و اسهال و کبودی و تیرگی عضلات از نشانه های بیماری وبای طیور می باشد.

راه های انتقال:

آب فاضلاب و لجن آلوده به بیماری، پرندگان وحشی، مخاط تنفسی پرنده آلوده، ترشحات بینی و دهان پرنده بیمار از جمله راه های انتقال این بیماری می باشند.

درمان:

استفاده از آنتی بیوتیک در آب آشامیدنی و واکسیناسیون

آنفولانزای مرغی

این بیماری یکی از بیماری های حاد دستگاه تنفسی است که علاوه بر طیور برای انسان نیز خطرناک می باشد. ویروس این بیماری با نام h5n1 نیز شناخته میشود و به سرعت باعث مرگ طیور می گردد.

علائم:

کاهش تولید تخم، خس خس سینه، سیاه شدن تاج و ریش، تورم سر و صورت طیور، افتادگی و ژولیدگی پرها، اسهال مرگ سریع از جمله نشانه های این بیماری می باشند.

راه های انتقال:

پرندگان آبزی وحشی و پرندگان مهاجر اصلی ترین میزبان و منتقل کننده این ویروس می باشند. همچنین ویروس این بیماری می تواند به راحتی توسط فضولات پرنده، لاشه پرنده بیمار، ابزار آلوده به ویروس، ترشحات بینی و دهان پرنده، تخم پرنده و افراد در ارتباط با پرنده در بین گله شیوع پیدا کند.

درمان:

رعایت بهداشت محیط پرورش مرغ و واکسینه نمودن طیور با واکسن آنفولانزای مرغی از جمله راهکارهای پیشگیری از این بیماری می باشند. ناگفته نماند که درمان پرنده بیمار فایده ای ندارد و باید طیور از قبل در برابر این بیماری واکسینه شده باشند.

بیماری مارک

بیماری مارک را می توان یک نوع ازدیاد سیستم لمفاوی شناخت. این بیماری بنام فلج مرغان نیز شناخته میشود. این بیماری عفونی به شدت واگیردار بوده و طیور بیشتر در سنین پایین به آن مبتلا میشوند. این بیماری از طریق تنفس وارد بدن طیور شده و طحال، تیموس و مغز استخوان میزبان را مورد تخریب قرار میدهد.

بیماری مارک در پرندگانعلائم:

مشکلات عصبی، سندرم کند شدن رشد، فلج پاها، بالها و حتی فلج چشم (اختلالات بینایی) و مرگ ناگهانی از جمله علائم این بیماری می باشند.

درمان:

برای پیشگیری از مرغان محلی از بیماری مارک می بایست جوجه ها با واکسن مارک واکسینه شوند.

بیماری های انگلی و مسمومیت های غذایی

در صورتیکه دانخوری آبخوری و یا دان و غذای مرغان به کپک، قارچ و یا به نوع باکتری مضر آلوده باشد، پرنده دچار مسمومیت غذایی و انواع بیماری انگلی میشود. لذا استفاده از غذای تازه و تمیز برای سالم ماندن مرغ ها ضروری می باشد.

اسهال، کاهش سرعت رشد، نازک شدن پوسته تخم مرغ، افت کیفیت گوشت و همچنین تضعیف سیستم امنیتی و مرگ طیور از عوارض بیماری های انگلی و یا مسمومیت های غذایی می باشد.

عارضه کانی بالیسم در مرغ های بومی

کانی بالیسم و یا خود خوری و همنوع خوری یکی از عارضه های خطرناک در بین طیور می باشد. در اثر این بیماری، طیور شروع به نوک زدن یک دیگر و یا پاهای خود می نمایند.

عارضه کانی بالیسم بیشتر به دلیل کمبود مواد معدنی و کلسیم موجود در خوراک پرنده ایجاد میشود. مرغان خانگی نسبت به رنگ قرمز و یا خون بسیار حساس بوده و تمایل شدیدی به نوک زدن آن دارند. در صورتیکه مخرج مرغ تخم گذار و یا بال ها و پرها زخمی شده باشند، عارضه کانی بالیسم در بین گله شیوع پیدا میکند.

برای جلوگیری از این بیماری می بایست خوراک مرغان مغذی باشد و همچنین مرغان زخمی هر چه سریعتر باید از گله جدا شوند.

بیماری برونشیت عفونی در مرغان

این بیماری یک نوع ویروس عفونی می باشد که به سیستم تنفس، دستگاه گوارشی، سیستم تخم گذاری و تولید مثل پرندگان حمله میکند.

برونشیت در مرغ

علائم:

تنفس با دهان باز، سرفه، عطسه، صدای خس خس سینه، ترشحات بینی، چشم های اشک آلود، کم تحرکی و کاهش اشتها از علائم بیماری برونشیت عفونی در طیور می باشد.

پیشگیری و درمان:

با رعایت بهداشت در محیط پرورش و همچنین واکسینه نمودن طیور با واکسن برونشیت می توان از شیوع این بیماری جلوگیری نمود.

بیماری کلی باسیلوز

بیماری کلی باسیلوز یک نوع بیماری میکروبی بوده که میکروب آن در داخل روده پرنده بصورت غیر فعال زنده می ماند. این میکروب در فصل سرد و یا مناطق مرطوب و پر باران به سرعت می تواند مرغان را آلوده کند.

زمانیکه مرغ به یک بیماری دیگر مبتلا شده و سیستم ایمنی آن ضعیف میشود، میکروب بیماری کلی باسیلوز فعال شده و به صورت عفونت حاد خودنمایی میکند. این بیماری می تواند تا 50 درصد از جمعیت گله را تلف کند.

علائم:

ترشحات غلیظ زرد رنگ از داخل بینی و نوک پرنده، صدای خس خس سینه، ژولیدگی پرها، متورم شدن طحال و چرک های پنیری در شکم و ریه از نشانه های این بیماری می باشند.

درمان:

استفاده از آنتی بیوتیک ها، تهویه مناسب، رعایت بهداشت سالن پرورش و ضدعفونی آن از مهمترین اقدامات برای پیشگیری این بیماری در بین مرغ های محلی می باشد.