اصول پرورش و نگهداری از جوجه عقاب و جوجه شاهین

پرورش و نگه داری از پرندگان وحشی و شکاری همچون شاهین و یا عقاب برخلاف دیگر پرندگان نیاز به مراقبت و توجه ویژه ای دارد. یکی از مهمترین تفاوت پرندگان شکاری با دیگر پرنده ها، خوی وحشی و درنگی آنها است. رژیم غذایی این پرندگان شامل گوشت حیوانات و پرنده های مختلف می باشد و آنها هیچ علاقه ای به خوردن دان و یا میوه ها ندارند.

در بسیاری از کشورها پرورش پرندگان شکاری در منزل غیر مجاز است و فقط پرورش دهندگانی که آموزش های لازم را می بینند مجاز به نگه داری از این پرندگان می باشند.

البته در برخی از کشورهای آسیای میانه همچون قزاقستان تربیت و اهلی نمودن پرندگان شکاری یکی از سنت های به جا مانده و بسیار قدیمی می باشد که گفته میشود بیش از 6000 سال قدمت دارد. آموزش و اهلی کردن جوجه عقاب ها بسیار راحت تر از عقاب بالغ و یا عقاب های جوان می باشد. در فرهنگ قزاقستانی به جوجه عقاب هایی که شکار میشوند، «کلبلا، kolbala» گفته میشود. در این مقاله از وبلاگ جوجه کشی دات کام به اصول پرورش شاهین و عقاب پرداخته ایم.

شرایط نگه داری از پرندگان شکاری

برای نگه داری این نوع پرنده ها به فضای بزرگ نیاز می باشد. نگه داری عقاب و یا شاهین در قفس های کوچک باعث می شود که پاها و پرهای پرنده دچار زخم ها و عفونت های متعدد شود.

عقاب و یا شاهین نباید با ضایعات گوشت مرغ و مواد غذایی کم ارزش تغذیه شوند. برای تغذیه آنها باید از گوشت قرمز، گنجشک و پرندگان کوچک، موش، خرگوش و حتی برخی حشرات استفاده شود. در صورتیکه پرنده به خوبی تربیت شود او به هنگام شکار می تواند حیوانات مختلفی شکار و از آنها تغذیه کند.

پرندگان شکاری همچون عقاب و یا شاهین رام نمی شوند، در حقیقت این پرنده ها در اسارت فقط به صاحب و محیط زندگی شان عادت میکنند و خوی درنگی و شکاری خود را همچنان حفظ میکنند. یک عقاب ممکن است چندین سال در اسارت و قفس به سر ببرد ولی هرگز رام نشود. این پرندگان، حیواناتی غیر اجتماعی هستند و آنها هیچ نوع علاقه ای به زندگی در محدودیت و یا تبعیت از قوانین ندارند.

به نظر می رسد که دسترسی راحت و سریع آنها به غذای آماده تنها دلیلی است که آنها را به زندگی در اسارت راضی نگه میدارد. بنابراین پرورش دهنده تنها از طریق غذا دادن، آن هم بعنوان پاداش می تواند با عقاب و یا شاهین رابطه برقرار کند.

تربیت جوجه عقاب و جوجه شاهین

شکارچیان برای به دام انداختن پرنده هایی همچون عقاب و یا شاهین از گوشت بعنوان طعمه استفاده میکنند. پرنده های جوان که در دام گیر میکنند و هنوز به سن یک سالگی نرسیده باشد، پسیجر نامیده میشوند. همچنین پرندگان بالغ به دام افتاده نیز در اصطلاح هچ گارد نامگذاری میشوند.

پرورش دهندگان هچ گارد به هیچ عنوان این نوع پرنده ها را به منظور شکار در طبیعت رها نمیکنند. زیرا عقاب و یا شاهینی که در طبیعت بالغ شده باشد بعد از رهاسازی هرگز به سمت صاحبش بر نمیگردد. چراکه او قبلا مهارت ها و توانایی های لازم را برای تهیه غذا و شکار آموخته است. از طرفی شکار پرندگان بالغ در چرخه زاد و ولد آنها نیز اختلال ایجاد میکند و حتی ممکن است باعث کاهش شدید تعداد آنها در طبیعت شود.

پرورش جوجه شاهین و جوجه عقاب

بنابراین شکارچیان بیشتر سراغ جوجه های کوچک و پرنده های جوان تر می روند. البته از طریق تخم نطفه دار این پرندگان و جوجه کشی از آنها با دستگاه جوجه کشی نیز می توان جوجه عقاب و یا جوجه شاهین پرورش داد. عقاب ها و پرندگان شکاری بیشتر در کوهستان ها و در لابه لای سخره ها لانه سازی میکنند.

این پرندگان صبح هنگام لانه را برای شکار و پیدا کردن غذا ترک نموده و معمولا عصر به لانه خویش بر میگردند. برخی از شکارچیان به دنبال لانه های عقب و یا شاهین میگردند. آنها صبح هنگام و در غیاب پرنده بالغ، سعی میکنند به لانه دسترسی پیدا نموده و تخم ها و یا جوجه ها را بیرون اورند. البته این کار بسیار خطرناک می باشد و فقط افراد ماهر و با تجربه در برخی از مناطق همچون کشور قزاقستان اقدام به چنین کاری میکنند.

جوجه های جوان که در اصطلاح ایاز نام دارند، برای تربیت و اهلی شدن بهترین گزینه می باشند. زیرا انها بر خلاف پرنده های بالغ ترسی از انسان ها نداشته و حتی پس از بالغ شدن نیز تمایلی برای فرار از صاحبشان ندارند.

اما تربیت جوجه عقاب و یا شاهین بسیار سخت می باشد. ممکن است پس از بزرگ شدن، پرنده حتی به صاحب خویش نیز توجهی نداشته باشد و با لجبازی و یا چنگ زدن صاحب خود اعتراض های خویش را بیان کند. برای تربیت بهتر جوجه ها، نوع رژیم غذایی آنها بسیار مهم می باشد و باید به خوبی کنترل شود.

به هنگام غذا دادن به جوجه ها باید یک پیوند مبتی بر احترام متقابل بین پرورش دهنده و پرنده برقرار باشد. جوجه ها باید به شما اعتماد کنند و هیچ ترسی از رفتارهای شما نداشته باشند. گرسنگی دادن به پرنده و یا تنبیه او به روش های مختلف فقط و فقط باعث بی اعتمادی او نسبت به شما و لجبازی بیشتر او خواهد شد. بنابراین هرگز پرندگان شکاری را تنبیه نکنید.

پرنده را در قفس و در اتاق نشیمن نگه دارید تا او به فعالیت های انسانی عادت کند. یکی از اصول اصلی اهلی نمودن پرندگان وحشی، تشویق آنها با گوشت مخصوصا تیکه های گوشت قرمز می باشد.

برای ایجاد ارتباط با جوجه ها می بایست در ابتدا ترس آنها را از بین ببرید. طبیعتا آنها با دیدن انسان ها و محیط جدید دچار ترس و استرس خواهند شد. این مهمترین مسئولیت پرورش دهنده می باشد که ترس پرنده را به اعتماد تبدیل کند.

در بیشتر موارد نیاز است که پای پرنده با بند چرمی و پارچه بند بسته شود. در ابتدا برای نزدیک شدن به این نوع پرنده ها حتما از دستکش استفاده کنید. برای تشویق و غذا دان پرنده، تیکه ها کوچک گوشت را به سمت او دراز نمایید. اگر در ابتدا پرنده تمایلی به غذا خوردن پیدا نکرد، نگران نباشد، زیرا ترس در آنها حتی باعث میشود که پرنده در زمان گرسنگی نیز کاملا با احتیاط رفتار کند.

در صورتیکه با تمرین زیاد، باز هم ترس پرنده نسبت به شما از بین نرفته باشد، بهتر است که از چشم بند استفاده کنید. اگر نمی توانید به پرنده چشم بند ببندید، تغذیه آنها را در هنگام تاریکی و یا در یک محیط تاریک انجام دهید. به تدریج ترس پرنده نسبت به صاحبش از بین خواهد رفت و او به خوردن گوشت از دست شما عادت میکند. اگر پرنده انگشت های شما را نوک می زند، حتما از دستکش و یا یک ابزار کمکی استفاده کنید.

در نظر داشته باشید که جوجه عقاب و یا شاهین حداکثر هر دو روز یکبار حتما باید غذا بخورند. اگر پرنده در غذا خوردن سرکشی میکند، ممکن است بیمار شده باشد بنابراین بهتر است در این شرایط به یک دامپزشک مراجعه نمایید.

blankدر امر پرورش جوجه عقاب و یا جوجه شاهین باید دقت داشته باشید که در محیط های باز به پای پرنده ریسمان و یا قلاده ببندید. طول این قلاده باید بین 100 الی 300 متر باشد تا پرنده بتواند در فضای باز پرواز کند و شما نیز هیچ نگرانی از بابت فرار او نداشته باشید. همچنین زمانی که پرنده به پرواز با قلاده عادت نمود، می توانید او را بدون قلاده به پرواز دربیارید. لازم به ذکر است که تمرین پرواز باید در فضایی کاملا باز و ترجیحا بدون درخت باشد. زیرا ممکن است ریسمان به شاخه های درخت گیر کند و باعث صدمه دیدن پرنده شود.

نتیجه گیری

در نظر داشته باشید که تربیت و نگه داری از پرنده های شکاری همچون شاهین، عقاب، جغد و … نیاز به تجربه و صبر و تمرین زیاد دارد. توصیه میشود در این زمینه حتما از پرورش دهندگان فعال کمک بگیرید. هر چند آموزش جوجه عقاب هایی که در اسارت به دنیا می آیند نسبت به پرنده های جوان که در دام می افتند، بسیار راحت تر می باشد ولی جوجه ها نسبت به پرنده جوان آسیب پذیرتر می باشند.

هرگونه سهل انگاری در امر پرورش آنها و یا تنبیه و یا تحمل گرسنگی به آنها باعث آسیب جدی به سلامت آنها میشود. این آسیب ها به قدری جبران ناپذیر هستند که حتی با آزاد سازی پرنده در طبیعت نیز نمی توان آنها را تلافی کرد. پرندگان وحشی بخشی از دنیای حیات وحش می باشند و بهترین شرایط زندگی برای آنها همان طبیعت است. نگه داری این پرندگان در قفس و یا زندگی در اسارت می تواند خطر جدی برای انقراض نسل بسیاری از نژادها باشد.

متأسفانه این مورد در کشور ما به ندرت مورد توجه قرار میگیرد. اما در بسیاری از کشورها انجمن های حفاظت از محیط زیست با وضع قوانین سرسختانه مانع شکار غیرمجاز این پرنده ها توسط افراد میشوند. اگر به پرورش پرنده علاقه دارید، نگه داری پرندگان سخنگو همچون طوطی سانان نسبت به پرندگان شکاری می تواند برای شما کم هزینه تر و راحت تر باشد.