شرایط پرورش و نگهداری از اردک

پرورش طیور از جمله حوزه هایی است که از ظرفیت کارآفرینی بالایی برخوردار است. پرنده های مختلف منابع بسیار خوبی برای تأمین پروتئین و مواد معدنی و اسید آمینه های ضروری می باشند و اثر مثبتی بر روی سلامت عمومی ایجاد میکنند. اردک نیز یکی از پرندگان و ماکیان اهلی شده است که گوشت و تخم آن سرشار از پروتئین، نیاسین، فسفر، آهن، ویتامین های گروه ب و دیگر مواد آلی و معدنی می باشد.

گرایش مردم به مصرف غذاهای ارگانیک و سالم باعث شده که طی چند سال اخیر پرورش اردک در ایران بازار پر رونقی پیدا کند.

نگهداری از ادرک در خانه

در بین پرنده های مختلف، پرورش اردک نیز بازگشت سرمایه سریعی دارد. بعنوان مثال جوجه های گوشتی پس از دو ماه به سن کشتار می رسند. همچنین ضریب تبدیل دان به گوشت در این پرنده معادل 75 درصد است که کاملا رقمی قانع کننده و بالایی است.

یکی دیگر از مزیت اردک ها مقاوم بودن بدن آنها در برابر بیماری های مختلف می باشد. بیشتر پرورش دهندگان اردک در طول دوران پروار بندی از واکسن خاصی استفاده نمی کنند. مگر آنکه در منطقه مورد پرورش ویروس مرگباری گزارش شده باشد.

خواص پزشکی گوشت اردک

بیشتر متخصصان طب سنتی، گوشت اردک را گرم ترین گوشت در بین پرنده های اهلی عنوان نموده اند. گوشت این پرنده کمی دیر هضم بوده ولی ارزش غذایی بالایی دارد. مصرف بال اردک در افراد لاغر به وزن گیری آنها بسیار کمک میکند. همچنین گوشت اردک خاصیت تقویت کنندگی قوای جنسی دارد و عملکرد کلیه ها را بهبود می بخشد.

بال، جگر و بازوهای اردک منبع بسیار خوبی از آهن می باشند که مشکل کمبود خون افراد را می تواند رفع کند. همچنین مصرف گوشت این پرنده به کاهش تنگی نفس و تنظیم تبش قلب کمک شایانی میکند. تخم اردک نیز بسیار مغذی و مفید است.

خواص-گوشت-اردک

بسیاری از افراد اردک ها را پرندگانی لجن خوار می دانند و در نظر آنها گوشت اردک تلخ است. در حالیکه در مزراع پرورش اردک، این پرنده ها همانند مرغداری ها تغذیه میشوند. از طرفی اردک به دلیل طبیعت وحشی اش و ارتباط نزدیک آن با آب و رشد کردن در فضاهای باز و کنار برکه ها گوشت لذیذ تری نسبت به طیور پر مصرف همچون مرغ دارد.

استان های شمالی کشور و شالیزارهای کشت برنج میزبان اصلی اردک ها در ایران می باشند. اما به دلیل سازگاری این پرنده با انواع آب و هوا می توان در هر منطقه ای اقدام به پرورش اردک نمود.

پرورش دهندگان مختلفی هم اکنون با هدف صادرات گوشت اردک به کشورهای منطقه فرصت مناسبی برای افزایش سودهی این صنعت ایجاد کرده اند.

پرورش خانگی اردک

پرورش اردک را می توان در منزل و با حداقل تجهیزات انجام داد. در ابتدا نیاز است که برای آنها سرپناه و سالن پرورش در نظر بگیرد. بیشتر روستائیان به صورت سنتی اقدام به انجام این کار و کسب درامد از آن می کنند.

نژادهای اردک

بطور کلی اردک ها به دو دسته مرغابی های وحشی و اهلی تقسیم بندی میشوند. انسان ها برای دستیابی به مقاصد تجاری خود، به اصلاح نژاد این پرندگان پرداختند. معمولا نژادهایی برای پرورش و اصلاح نژاد انتخاب می شوند که صفت های برتر همانند سرعت رشد، تعداد تخم گذاری در طول سال، استعداد وزن گیری و … خوبی داشته باشند.

اردک های اهلی در سه دسته اصلی گوشتی، تخم گذار و زینتی تقسیم بندی میشوند.

نژاد اردک گوشتی

از مهمترین و شناخته شده ترین نژادهای اردکی گوشتی می توان به اردک نژاد سفید پکنی، مسکویی و اردک ایلسبوری اشاره کرد. در کشور ما اردک مسکویی بیشتر از دیگر نژادهای گوشتی پرورش داده میشود.

اردک سفید پکنی

نژاد اردک تخم گذار

اردک نژاد خاکی کمپل (به دست آمده از ترکیب نژاد روئن و دونده هندی) و اردک نژاد دونده هندی استعداد تخم گذاری بسیار بالایی در طول سال دارند و معمولا گوشت آنها چندان قابل توجه نمی باشد.

نژاد اردک های زینتی

اردک های نژاد زینتی توجیه اقتصادی نداشته و به ندرت پرورش داده میشوند. این نوع اردک ها بیشتر در نمایشگاه های طیور عرضه میشوند. نژاد کاکل دار سفید، کاکل دار سیاه، اردک تاج دار و … از نژادهای شناخته شده زینتی می باشند. برخی از صیادان بعنوان تله و جذب مرغابی های وحشی از اردک های نژاد زینتی بهره میبرند.

تخمگذاری اردک | زمان و فصل تخمگذاری اردک | تعداد تخمگذاری اردک

تخمگذاری اردک ها در درجه اول به ژنتیک و نژاد آنها بستگی دارد و عواملی همچون تغذیه و آب و هوا نیز بر تخمگذاری آنها تأثیرگذار میباشند. بیشتر اردک هایی که در ایران پرورش داده میشوند از نژاد اردک مسکویی، روسی و یا اسرائیلی هستند. این نوع اردک ها معمولا از سن 26 هفتگی به بعد وارد دوره تخمگذاری شده و در سال تا 3 الی 4 دوره (فصل بهار اواخر تابستان و فصل پاییز) میتوانند تخمگذاری داشته باشند. نکته جالب در مورد تخمگذاری اردک ها این است که آنها شب هنگام مخصوصا قبل از طلوع آفتاب تخمگذاری میکنند. بنابراین اوایل صبح زمان بسیار خوبی برای جمع آوری تخم اردک خواهد بود.

در اردک های مسکویی که برای اولین بار وارد دوره تخمگذاری میشوند، اندازه تخم ها کمی کوچک می باشد. به همین دلیل توصیه میشود که از تخم نطفه دار اردک هایی که برای اولین بار تخمگذاری نموده اند برای جوجه کشی استفاده نشود.

از بین همه نژادها، اردک های کمپل و دونده بیشترین تعداد تخمگذاری را در طول سال دارند. در صورتیکه تغذیه آنها خوب باشد این گونه از اردک ها در سال 300 عدد تخم میتوانند تولید کنند. ولی ناگفته نماند که گوشت این نوع اردک ها کمتر مورد مصرف قرار میگیرد و به همین دلیل پرورش اردک های کمپل و دونده در مناطق مختلف از جمله کشور ما بسیار نادر میباشد.

اردک های مسکویی در طول سال بین 60 الی 110 عدد تخم میتوانند تولید کنند. اردک های پکنی اما تخمگذاری بیشتری نسبت به نژاد مسکویی دارند. اردک های پکنی و یا آمریکایی در طول سال به طور متوسط 200 عدد تخم میگذارند. جمعیت این نوع اردک ها نیز در ایران زیاد می باشد.

تعداد تخمگذاری اردک ها با توجه به نژاد و تغذیه آنها میتواند متفاوت باشد. اردک های روسی معمولا در هر دوره 10 الی 25 عدد تخم میگذارند. اندازه تخم اردک بزرگتر از تخم مرغ و کوچکتر از تخم غاز و بوقلمون میباشد. در فصل های تخمگذاری اردک ها به 14 ساعت نوردهی طبیعی و یا مصنوعی احتیاج دارند. همچنین آنها باید در روز حداقل 150 گرم غذا و به ویژه کلسیم کافی دریافت کرده باشند.

اگر میخواهید از تخم نطفه دار اردک جوجه کشی کنید به جای خرید شانه مخصوص تخم اردک، بهتر است که از شانه جوجه کشی همه کاره استفاده کنید. چون جوجه کشی از تخم اردک در حالت افقی راندمان بهتری دارد. درحالیکه در شانه های مخصوص، تخم نطفه دار فقط در حالت ایستاده قابل چیدن است.

اردک تزئینی کاکلی

پرورش اردک در فضای باز

در مناطق شمالی اردک ها بیشتر در فضای باز و در شالیزارها پرورش داده میشوند. این پرنده با خوردن آفت ها و حشرات زمین های برنج را برای کشت آماده می نمایند. پرورش دهندگان نیز علاوه بر آفت کشی شالیزارهای خود، از اردک بعنوان منیع غذایی هم استفاده میکنند.

در فضای باز اردک ها به حوضچه و استخر آب نیز نیاز دارند. اردک های جوان تا سن یک ماهگی نباید در جای مرطوب و کنار برکه ها نگه داری شوند. زیرا آنها به سرعت دچار سرماخوردگی میشوند.

پرورش اردک در فضای نیمه باز

این روش پرورش شامل سالن نگه داری و گردشگاه می باشد. در این نوع سالن ها، استخرهایی را به منظور شنا و گردش اردک ها طراحی میکنند.

پرورش اردک در فضای بسته

در مناطقی که آب و هوای آنجا سرد و خشک می باشد، اردک ها را در فضای کاملا بسته پرورش میدهند. استفاده از قفس، نرده و … از روش های نگه داری اردک در فضای بسته می باشند. اردک ها پرندگانی فعال و پر جنب و جوش هستند و زندگی در قفس برای آنها سخت می باشد.

تجهیزات مورد نیاز برای پرورش اردک

همانند هر پرنده ای، پرورش اردک نیز به تجهیزات خاصی نیاز دارد. تهیه سالن و محل نگه داری، ایجاد گردشگاه و استخرهای شنا، دانخوری و آبخوری، دستگاه جوجه کشی، وسایل گرمایشی برای فصل زمستان از مهمترین تجهیزات لازم برای شروع این کسب و کار می باشند.

تغذیه مناسب برای اردک 

علاوه بر تجهیزات گفته شده، تقریبا بیش از 65 درصد هزینه ها صرف خوراک آنها میشود. اردک ها در طبیعت از انواع حشرات، دانه ها، گیاهان و میوه ها و … تغذیه میکنند. جوجه اردک ها سرعت رشد چشمگیری دارند و با تغذیه خوب می توان نتایج بسیار رضایت بخشی به دست آورد. جوجه ها برای تغذیه در ابتدا به دفعات بیشتری غذا خوردن در طول نیاز دارند.

تغذیه اردک

با افزایش سن جوجه ها، تعداد دفعات تغذیه کاهش یافته و به جای آن پرنده در هر وعده، غذای بیشتری مصرف میکند. به طوریکه در سن یک ماهگی اردک ها فقط به دوبار غذا خوردن در طول روز نیاز پیدا میکنند.

برای تغذیه اردک ها می توان از غلاتی همچون گندم، برنج، جو و ذرت استفاده کرد. این پرنده ها علاقه شدیدی به دانه های جوانه زده دارند. میوه ها و سبزیجات مختلف نیز می تواند در جیره غذایی اردک ها جای داده شود. بهتر است که مکمل های غذایی همچون قطره مولتی ویتامین نیز به مقدار مناسب و به صورت مداوم به اردک ها داده شود.

البته در این میان مصرف برخی از غذاها نیز برای اردک ها ممنوع می باشد. هسته میوه ها (به دلیل سمی بودن) غذاهای چرب و نمک دار، شکلات و دیگر غذاهایی که ارزش غذایی پایینی دارند نباید به اردک ها داده شود.

بررسی میزان سود پرورش اردک

در زمینه پرورش اردک می توان اهداف مختلفی را دنبال نمود و از آن طریق به درامد رسید. اصلی ترین روش های کسب درامد از پرورش اردک شامل موارد زیر می باشد که هر کدام از این روش ها دوره سود دهی خاصی دارند ولی به طور کلی پرورش اردک از جمله مشاغل زوده بازده به حساب می آید.

فروش جوجه اردک یک روزه: در این صورت پرورش دهنده با خرید دستگاه جوجه کشی و تخم های نطفه دار اردک، اقدام به جوجه کشی از انها می نماید. سپس پرورش دهنده در انتهای جوجه کشی و بعد از یک ماه می تواند جوجه اردک های یک روزه را به فروش برساند.

فروش جوجه اردک 20روزه: پرورش جوجه اردک های یک روزه تا سن سه هفتگی و فروش آنها یکی دیگر از روش های کسب درامد از پرورش اردک می باشد. خریداران جوجه اردک های نیمچه بیشتر شالی کاران و کشاورزان شمال کشور می باشند.

فروش اردک های گوشتی: اردک های گوشتی همچون نژاد سفید پکنی، نژاد روسی و یا اسرائیلی (اردک مسکویی) و نژاد ایلسبوری در سن دو ماهگی تا 3 کیلوگرم می توانند وزن بگیرند. با تغذیه کافی و افزودن مکمل ها به جیره غذایی به راحتی می توان اردک های گوشتی را به وزن مطلوب رساند. بنابراین با پرورش این نژادها تا سن دو ماهگی می توان آنها را به مرحله کشتار رساند و گوشت آن را برای فروش به بازار عرضه نمود.

فروش اردک گله مادری و فروش تخم نطفه دار: اردک ها معمولا در سن 7 الی 8 ماهگی به بلوغ می رسند. دراین زمان اردک های ماده آماده تخم گذاری و جفت گیری با نرها خواهند بود. در گله های مولد به ازای هر سه الی چهار ماده، یک عدد اردک نر رها میکنند. گله های مولد برای تولید تخم نطفه دار و حتی فروش گله مولد پرورش داده میشوند. بنابراین از این طریق نیز می توان به درامد رسید.

در نظر داشته باشید که الزاما برای کسب درامد از پرورش اردک نیاز نیست در ظرفیت های بالا این کار را انجام دهید. پرورش اردک و جوجه کشی از آن را می توان در مقیاس های خانگی و حتی با دستگاه جوجه کشی خانگی نیز انجام داد و به مرور زمان این کسب و کار را توسعه داد.

مشکلات و بیماری های رایج اردک

اردک ها از جمله پرندگانی می باشند که مقاومت بالایی در برابر بیماری ها دارند. با این حال این پرنده نیز در برابر بیماری های شایع همچون نیوکاسل، آنفولانزا، عفونت های تنفسی، مسمومیت های غذایی و …. آسیب پذیر می باشد. به خصوص این پرندگان در زمین های کشاورزی می توانند بر اثر غذا خوردن از گیاهان سم پاشی شده بیمار شوند. همچنین پاهای اردک بیشتر از سایر پرنده ها در معرض زخم و عفونت قرار دارد. در صورتیکه پای اردک دچار عفونت شده و دیر هنگام برای رفع آن اقدام شود، پرنده می میرد. جوجه اردک ها در در ماه های اول نسبت به آب سرد و سرما حساس می باشند و دچار سرماخوردگی میشوند. بنابراین باید به خوبی از آنها مراقبت شود.

پیشنهاد میشود حتما مقاله بیماری اردک را مطالعه بفرمایید.

جوجه کشی اردک

اردک ها از جمله پرندگان سنگین وزن می باشند و میزان باروری تخم های آنها پایین تر از مرغ می باشد. با این حال اگر وزن اردک های گله مولد به خوبی کنترل شود و در بین گله به تعداد کافی نر (یک نر به ازای 3 ماده) وجود داشته باشد، می توان میزان باروری تخم های نطفه دار را بسیار افزایش داد.

متاسفانه اردک ها غریزی مادری ضعیفی دارند و به ندرت کرچ میشوند. در جوجه کشی طبیعی معمولا از مرغ کرچ شده استفاده میشود.

جوجه کشی از اردک

به طور معمول این پرنده ها در طول شب و یا نزدیک های صبح تخم گذاری میکنند. تخم های نطفه دار می بایست در همان ساعات اولیه جمع آوری شوند. مکان نگه داری تخم های نطفه دار بایستی دمای 15 الی 18 درجه و رطوبت 50 درصدی داشته باشد. تخم های نطفه دار اردک نباید بیش از یک هفته انبار شوند. همچنین تخم ها باید در طول جوجه کشی به طور مرتب چرخیده شوند.

دوره جوجه کشی اردک 28 روز می باشد که ممکن است در برخی موارد چند روز بیشتر نیز طول بکشد. برای تنظیم نمودن دستگاه جوجه کشی اردک می بایست دما در روزهای ستر بر روی 37 الی 38 درجه و رطوبت آن نیز 70 درصد باشد. در زمان هچ و سه روز پایانی جوجه کشی نیز بهتر است دما بر روی 37.5 و رطوبت بر روی 80 درصد تنظیم شود. همچنین در طول جوجه کشی از اردک نیاز است که تخم ها با آب اسپری شوند. اسپری آب باید به صورت غیر مستیم و از فاصله کمی دور بر روی تخم ها انجام گیرد. لازم به ذکر است که اردک ها به دلیل سنگین وزن بودن نمی توانند به خوبی با یک دیگر جفت گیری کنند. از این رو در یک دوره تخم گذاری ممکن است تعداد تخم های بی نطفه زیاد باشند. برای افزایش میزان باروری تخم های نطفه دار می بایست که وزن و سلامت اردک های نر کنترل شود. همچنین در گله باید به اندازه کافی نر وجود داشته باشد.