تحریک نوری پرندها

پرنده ها بدلیل تأثیر محرک نور بر هیپوتالاموس در مغز، بین شب و روز تمایز قائل میشوند. انرژی نوری به واسطه های عصبی تبدیل میشود که نهایتا این واسطه های عصبی موجب  ترشح کلیهٔ هورمونهای مهم محرکهٔ غدد جنسی از هیپوفیز می شوند. اما در واقع پرنده ها به وسیلهٔ کل دورهٔ روشنایی تحریک نمی شوند بلکه به وسیلهٔ دو بخش مهم از این دوره تحریک می شوند. پرنده ها به زمان آغاز روشنایی و متعاقب آن به دورهٔ ۱۱ تا ۱۳ ساعت بعد از شروع روشنایی حساس هستند.

دورهٔ دوم، مرحلهٔ حساس نوری نامیده می شود و برای ادراک بلند شدن یا کوتاه شدن طول روز توسط پرنده ضروری است. طول روز کوتاه تحریک کننده نیست در حالیکه طول روز بلند موجب آغاز و تداوم تولید و ترشح هورمونهایی می شود که تخمک گذاری یا اسپرم سازی را کنترل می کنند. بنابراین اگر پرنده ها نور را در طی دورهٔ حساس نوری که ۱۱ تا ۱۳ ساعت بعد از شروع طلوع یا شروع روشنایی رخ میدهد دریافت کنند تخمدان یا بیضهٔ آنها فعال می شود. الگوی طلوع / غروب یا روشنایی / تاریکی تنظیم کنندهٔ چرخهٔ درونی ” پرنده است که این چرخه یک ساعت بیولوژیکی است.

در شرایط تجاری مرحلهٔ حساس نوری تحت کنترل است و زمان مرحلهٔ حساس نوری نسبی است و بر طبق ساعت زمانی معمول نیست. به عنوان مثال ارتباط دوره های نوری متفاوت با مرحلهٔ حساس نوری پرنده و در نهایت اینکه، آیا چنین دوره های نوری تولید مثل را تحریک می کنند یا خیر را نشان می دهد.

ترشح-هورمون-های-جنسی-پرندهاmin

مرحله حساس نوری

اگر در مرحلهٔ حساس نوری، روشنایی باشد، در این حالت نور اثر تحریک کنندگی بر تولید مثل دارد. اگرچه روشنایی مداوم از زمان طلوع تا غروب به طور طبیعی وجود دارد اما ضروری نیست. بدنبال آغاز تحریک در زمان آغاز روشنایی، میتوان روشنایی را به وسیلهٔ دوره های خاموشی قطع کرد. این قضیه اساس برنامه های متناوب نوری است که در مرغ های لگهورن بالغ در آشیانه های بسته مورد استفاده قرار می گیرد، در این روش دورهٔ روشنایی به جای ۱۷ ساعت روشنایی مداوم، شامل ۱۷ دورهٔ ۶۵ دقیقه خاموشی ۱۵ دقیقه روشنایی می باشد. هر دو نوع برنامهٔ نوری به یک اندازه در تداوم فعالیت تخمدان مؤثر اند.

این برنامه برای مرغ های مادر استفاده نمی شود و شاید علت این مسئله عدم فرصت کافی برای فعالیت جفتگیری باشد اما عاملی که موجب توسعهٔ این نظریه می شود صرفه جویی در مصرف خوراک و هزینهٔ برق میباشد. تحقیقات انجام شده با بلدرچین ژاپنی نشان داد که هورمونهای هیپوفیز پلاسمای پرنده ها در طی ۲ ساعت از آغاز تحریک نوری در طول روزهای بلند ۲ تا ۳ برابر تغییر می کند.

اگرچه بدنبال این تحریک تا حدود ۱۶ الی ۲۱ روز تولید تخم مرغ یا منی صورت نگرفت اما تغییر عمده تحریک نوری بر روی نیمچهٔ نابالغ شروع تغییر غیر قابل برگشت در سیستم درون ریز پرنده بود. برای اهداف کاربردی حداقل طول روز تحریک کننده حدود ۱۲ ساعت است و روشنایی بیش از ۱۹ تا ۱۷ ساعت تأثیر چندانی ندارد.

معمولاً اگر تحریک اولیه طولانی تر باشد تغییر در تعادل هورمونی بالاتر و بیشترین همزمانی بلوغ در گله را به همراه دارد. بنابراین اگر نیمچه ها و خروس ها وزن، شرایط و سن ایدهآل داشته باشند، تحریک اولیهٔ طولانی تر، مطلوب تر خواهد بود. اما اگر در سن خاص، پرنده ها وزن پائین تر از حد استاندارد یا شرایط بدنی ضعیفی داشته باشند تحریک نوری باید به تأخیر بیافتد. اگر تحریک نوری اولیه بدلیل انتقال پرنده ها به آشیانه های تخمگذاری لازم باشد، شدت تحریک نوری اولیه باید تا حدی کمتر باشد و تدریجاً متناسب با رشد پرنده افزایش یابد.

چرخه روشنایی

در حقیقت چرخهٔ روشنایی ، تاریکی تغییر در شدت نور است چرا که تاریکی محرک هیپوتالاموس نیست. تغییر شدت نور نیز برای پرنده ها بسیار مهم است به خصوص برای نیمچه هایی که دورهٔ پرورش را در آشیانه های بسته و دورهٔ تخمگذاری را در آشیانه های باز سپری می کنند. تحت این شرایط پرنده ها اغلب در معرض تغییرات شدت نور در طی مرحلهٔ روشنایی و خاموشی قرار میگیرند.

نکتهٔ قابل توجه این است که شدت نور در دورهٔ روشنایی می بایست ۱۰ برابر بیشتر از شدت نور در دوره تاریکی باشد. معمولا دستیابی به این هدف در آشیانه های باز آسان است زیرا شدت روشنایی نور طبیعی ۵ تا ۱۰ برابر بیشتر از نور مصنوعی و شدت نور ماه نیز در حدی است که تمایز بین خاموشی و روشنایی به سادگی صورت می. گیرد. اگرچه فرض بر این است که در این آشیانهها تفاوت شدت روشنایی و خاموشی ۱۰ برابر است.

در آشیانه های بسته بندرت تاریکی مطلق حاصل میشود، البته این مهم ضروری نیست، مجددا فرض را بر این می گذاریم که شدت نور در ساعات روشنایی ۱۰ برابر شدت نور در ساعات تاریکی است. با فرض اینکه اصل اولیه یعنی ۱۰ برابر بودن شدت روشنایی نسبت به تاریکی حاصل باشد بنابراین شدت مطلق نور تأثیر اندکی بر روی تولید مثل دارد. در انتقال نیمچه های نابالغ از آشیانه پرورش به آشیانه تخمگذاری نباید شدت نور کاهش یابد. اگر شدت نور در دوره تولید کمتر از ۱ لوکس باشد تولید تخم مرغ کاهش مییابد، احتمالا علت این مسئله این است که در دوره تاریکی دستیابی به نور کمتر از ۱ لوکس مشکل میباشد.

سازش مرغ مادر نسبت به روشنایی

با گذشت زمان مرغ های مادر نسبت به روشنایی سازش پیدا می کنند و این بدین معنی است که فعالیت سیستم آندوکرین کم میشود و میزان ترشح هورمونهای محرک غدد جنسی از هیپوتالاموس کاهش مییابد.

دلیل عمده کاهش تولید تخم مرغ با افزایش سن مرغ همین مسئله میباشد. گزارشات حاکی از این است که اگر مدت روشنایی پرنده های مسن در سنین بالا افزایش یابد مثلا ۱ ساعت در سن ۶۵ هفتگی به مدت روشنایی افزوده شود، تداوم تولید آنها بهتر خواهد شد.

محل نگه داری گله های مرغ مادر

اکثر گله های مرغ مادر در آشیانه های باز نگهداری میشوند بنابراین الگوی طبیعی طول روز : شب، میزان و دوام تولید تخم مرغ و منی را تحت تأثیر قرار میدهد. الگوی روشنایی تاریکی در تأثير عمده روی مرغ های مادر دارد تأثیر اول بر سن بلوغ جنسی و تأثير دوم بر طول دوره تخمگذاری است. توافق عمومی بر این است که طول روز طبیعی پرنده های نابالغ نباید افزایش یابد همچنانکه بعد از بلوغ مرغها و خروس ها نباید طول روز کاهش داده شود.

هدف از تدوین برنامه های نوری، دستیابی به این دو اصل پایه در آشیانه های بسته یا به وسیله نور مصنوعی جهت کنترل چرخه روشنایی تاریکی در آشیانه های باز میباشد.

پیشنهادات میکنیم مطالب زیر را در نیز در مورد  جوجه کشی مطالعه نمایید: