اثر سطح تغذیه بر روی تخمک گذاری

متاسفانه گاهاً در مرغ مادر گوشتی صفت بسیار نامطلوب رها شدن چندین تخمک به طور همزمان مشاهده می شود. بجای رها شدن یک فولیکول، بعضاً 2، 3 یا 4 فولیکول در روز رها می شود. این ویژگی نامطلوب معمولاً بدنبال تغذیه بیش از حد بخصوص زمانی که انرژی مازاد مصرف می شود بروز می کند. از اینرو این عارضه همواره قبل از بروز چاقی یا به همراه آن میباشد. وقتیکه بیش از یک فولیکول رها می شود تخم مرغ های ۲ یا ۳ زرده تولید می شود، گرچه معمولاً فولیکول مازاد وارد حفره بطنی می شود. در عمل رها شدن همزمان چندین فولیکول موجب تولید تخم مرغ های غیر قابل جوجه کشی دو زرده یا الگوی نامنظم تخمگذاری بدلیل از بین رفتن تعداد زیادی از فولیکول ها می شود. برای مثال اگر دو فولیکول در یک زمان رها شود میزان تولید بیشتر از ۵۰ درصد نخواهد بود. وقتی که گله مرغ مادر گوشتی بیش از حد خوراک دریافت می کند فولیکولهای بزرگ توسعه یافته و در موارد شدید که گله به صورت آزاد تغذیه می شود ۲ یا ۳ تکرار از سلسله مراتب فولیکولی به وجود می آید. خوراک دادن بیش از حد به پرنده های بالغ حتی کمتر از ۱۰ درصد، موجب افزایش احتمال رها شدن همزمان چند فولیکول می شود. علاوه بر این تعداد تخم مرغ های قابل جوجه کشی کاهش یافته و تخم مرغ های طبیعی نیز بدلیل نامنظم شدن الگوی تخمک گذاری، در ساعت های غیر معمول روز تشکیل می شوند. علامت هشدار دهندهٔ اولیه قبل از بروز عوارض افزایش وزن بدن، افزایش تخمگذاری بین ساعات ۳ بعد از ظهر تا ۹ صبح است. اگر لانه های تخمگذاری دارای درب باشند و درب آنها در ساعات تاریکی بسته شود این تخم مرغ ها روی بستر مشاهده می شوند. همچنین رها شدن چندین تخمک موجب افزایش نقایص پوسته تخم مرغ می شود. تخم مرغ هایی که بدنهٔ آنها فرو رفته است ناشی از تشکیل همزمان دو تخم مرغ و ارتباط فیزیکی آنها با یکدیگر در بخش بالایی غده پوسته است. اگر تخم مرغ در زمان نامناسب وارد غدهٔ پوسته شود رسوب کلسیم در پوسته به صورت ناقص صورت گرفته و یا موجب تولید تخم مرغ های بدون پوسته می شود.

تخمکگذاری نامنظم

متاسفانه تخمکگذاری نامنظم موجب تولید تخم مرغ هایی  بدون پوسته می شود که بدلیل اینکه توسط خروس ها یا سایر مرغها خورده می شوند بندرت توسط مدیر مزرعه دیده می شوند. وقتی یک مرغ چاق می شود تعداد اسپرم کمتری در غدد ذخیره اسپرم دارد که همراه با کاهش فعالیت جفتگیری که خود باعث کاهش باروری می شود، است. بدون شک در گله های مرغ مادر گوشتی جوان که در زمان بلوغ جنسی وزن آنها بالاتر از وزن استاندارد است رها شدن همزمان چندین زرده بدترین عوارض را بدنبال خواهد داشت. در گله هایی که در زمان بلوغ وزن بالاتری دارند نیاز خوراک به علت بالاتر بودن نیاز نگهداری بالاتر است،

تخم دو زرده

دوزرده شدن تخم مرغ

بنابراین در این گله ها فاصله اندکی بین مصرف خوراک اضافی جهت تأمین نیاز نگهداری و بروز عارضه رها شدن همزمان چندین تخمک وجود دارد. کلیه شرکت های تجاری تولید کننده مرغ مادر گوشتی راهنمای پرورشی ارائه می نمایند که در این راهنما وزن مناسب در زمان بلوغ جنسی که معمولاً در سن ۲۲ هفتگی معادل ۲/۲ کیلوگرم است توصیه نمودهاند. اگر تحت شرایط خاص مدیریتی به خصوص هوای گرم پرنده ها مقدار کمی سنگین باشند مثلاً ۰/۱ کیلوگرم سنگین تر از وزن استاندارد باشند منجر به رها شدن همزمان چندین زرده و عدم دستیابی به اوج تولید مطلوب می شود. متشابهاً اگر بعد از اوج تولید مقدار خوراک مصرفی به تدریج کاهش نیابد موجب رها شدن همزمان چندین زرده و تخمک گذاری نامنظم می شود. در مورد آخر تخمک گذاری نامنظم همراه با چاقی و کاهش شدید و ناگهانی تولید تخم مرغ، بعد از اوج تولید می باشد. به نظر می رسد چاقی، مستقل از وزن بدن عامل مؤثر در رها شدن همزمان چندین زرده نباشد، بلکه عامل اصلی و شروع کننده این عارضه سنگین بودن مرغها در زمان تولید اولین تخم مرغ باشد. از اینرو ثبت دقیق وزن بدن و تغییرات آن در هنگام بلوغ از مهمترین ابزارهای مدیریتی تحت این شرایط می باشد. به عنوان مثال هوکینگ (۱۹۹۹) گزارش نمود که به طور میانگین میزان رها شدن زرده برای نیمچه هایی که به طور آزاد در دورهٔ پرورش خوراک دریافت نموده اند ۱/۹ زرده در روز بود. در حالیکه در نیمچه هایی که محدودیت خوراک در حد استاندارد داشتند میانگین رها شدن زرده ۱/۲ در روز و پرنده هایی که محدودیت متوسط خوراکی داشتند میزان رها شدن زرده ۱/۶ در روز بود. این دادهها نشان می دهد که در نیمچه هایی که در شرایط معمولی پرورش یافتند تا حدودی رها شدن همزمان چندین زرده مشاهده می شود ولی در نیمچه هایی که وزنشان در زمان بلوغ بیشتر از استاندارد است این میزان به شدت افزایش میابد.